Đây là bình luận cho bài viết của anh "Thái" về bộ luật An Ninh Mạng.

https://vnhacker.blogspot.com/2018/11/luat-ninh-mang-cho-nao-bao-ve-rieng-tu.html

Hi anh Thái,

Bài báo anh đưa ra ở đầu tiên là một ví dụ cho xu thế toàn cầu, tức các nước rồi sẽ có Luật An ninh Mạng (Luật ANM) riêng cho mình. Như vậy, luật ANM Việt Nam sẽ có những đặc thù riêng chứ không hẳn phải đi theo tiêu chuẩn của bộ luật của các nước khác. Do đó, thay vì chỉ trích quá nhiều, anh nên nêu ra những điểm hổng của bộ luật và nêu ý kiến bổ sung một cách tích cực hơn.

Cá nhân, tôi thấy (có thể em ít tuổi hơn, xin được phép xưng tôi cho được khách quan), việc ra luật ANM là điều tất yếu mà chính phủ nào cũng muốn làm được điều đó, và cần phải làm. Chính phủ VN cũng vậy, và tôi xem đấy là 1 bước tiến của VN so với phần còn lại, tức những nước chưa làm được điều này.

Xin có 1 vài quan điểm cá nhân dựa trên những luận điểm trong bài và bình luận của anh.

Anh nói về General Data Protection Regulation (GDPR) và sự khác biệt so với luật ANM. Tôi đồng ý vì bản chất 1 bên là kiểm soát trực tiếp (ANM), 1 bên là gián tiếp, tức chỉ yêu cầu các bên công ty cấm thu thập dữ liệu (GDPR). Điều này cũng không có nghĩa ANM cần làm theo giống như GDPR, nếu ANM có thể làm tốt hơn thế.

Về mặt kỹ thuật, mạng Internet không hề yêu cầu chúng ta phải dùng danh tính thật. Bản chất của Internet là ẩn danh. Ai cũng có thể vào blog này hoặc email cho tôi mà không cần phải báo cho tôi biết họ là ai. Tiết lộ danh tính hay không là một lựa chọn của người dân, chính phủ không có quyền ép buộc.

Theo tôi đây là điểm mấu chốt, bài viết anh dựa trên 1 quan điểm anh tự đưa ra "mạng internet là ẩn danh".
Vậy theo anh chính phủ lập ra để làm gì, nếu giống như thời kì tối cổ người ta sống không có chính phủ, anh A giết anh B, anh C cướp của nhà anh D? Không có tòa án, không chính phủ thì người dân đâu được yên tâm làm ăn sinh sống?
Mạng internet cũng vậy, mới đầu internet còn chưa được phổ biến, lượng người sử dụng internet còn hạn chế, người dân tất nhiên chưa gặp nhiều rắc rối. Nhưng càng về sau internet càng được phổ cập rộng rãi, sinh ra nhiều vấn đề liên quan đến an ninh xã hội. Việc đưa ra luật để kiểm soát hoạt động người dân trên internet giống như 1 bước cải cách của việc thành lập nhà nước, chính phủ cho người dân tối cổ vậy.
Anh nói ai cũng có thể ẩn danh vào đọc blog post, vậy nếu có 1 blog post đăng anh khỏa thân của 1 cô gái nào đó chẳng may bị lộ trên mạng, 1 cá nhân nào đó đăng bài bôi xấu, xuyên tạc chính phủ, hay facebook ưu tiên những bài báo định hướng tiêu cực về nhà nước lên tường của người dùng VN, ... Nếu không có luật ANM, cô gái bị đăng ảnh kia nên tìm kêu oan đến cơ quan nào? Chính phủ làm thế nào để có thể bảo vệ người dân khỏi những thông tin bêu xấu mà thực chất chính quyền của các nước khác lúc nào cũng có khả năng tiêm nhiễm vào người dân Việt Nam?

Tôi đoán chính phủ muốn biết danh tính của người dùng Internet để dễ bắt tội phạm. Nhưng có lẽ nào vì những trang blog không do dân chúng tạo ra như Chân Dung Quyền Lực hay Quan Làm Báo mà phải hi sinh riêng tư của tất cả dân chúng và cả hệ thống chính trị?

Phần này có nhiều chỗ chưa được thoả đáng. "Những trang blog không do dân chúng tạo ra" như anh nói là những trang blog đăng những thông tin không được công khai rộng rãi về giới lãnh đạo. Ý của anh ở phần này là, vì chính phủ không mong muốn những trang blog như thế này tồn tại nên kiểm soát TOÀN BỘ người dân để tránh hỗn loạn? Nói cách khác, vì không ngăn chặn được những trang blog này hoạt động nên chính phủ sẽ kiểm soát tất cả người dân, bất kể họ làm gì?

Nếu đúng như vậy, những trang blog kia đang làm một chuyện là "gây phương hại đến an ninh quốc gia". Luật ANM đưa ra để đảm bảo không xảy ra những vấn đề như trên là hợp lí. Cụ thể, ngày xưa để tuyên truyền, người ta đưa thông tin tới người dân thông qua hình thức rải truyền đơn, ngày nay do sự phát triển của KHKT, những tờ truyền đơn đó chuyển sang dạng blog post. Điểm chung của cả hai là không phải thông tin chính thống, mà đã không phải thông tin chính thống thì việc có một tổ chức (thậm chí cả một chính phủ ngoại bang) đứng sau giật dây là điều dễ hiểu. Khi chính phủ bảo vệ người dân khỏi sự hoang mang do những thông tin đó gây ra, dĩ nhiên sự tự do của người dân sẽ bị hạn chế lại. Bất kể anh nghĩ việc "bảo vệ" đó theo nghĩa tích cực hay tiêu cực, bản chất của sự việc chính là như vậy.

Phàm đã là quan chức chính phủ, tức đã là người của công chúng, hãy để cho công luận quyết định công và tội.

Ở đây anh dường như bị nhầm lẫn về khái niệm. "Quan chức chính phủ" đúng là "người của công chúng", nhưng không phải người công chúng như giới làm nghệ thuật. Việc ca sĩ hay diễn viên xuất hiện nhiều trước công chúng và chịu sự phán xét của công chúng là đúng, nhưng quan chức chính phủ không đơn giản là người chỉ xuất hiện nhiều. Họ được coi là người "đại diện" cho "nhân dân", tức họ được chọn ra để thay mặt người dân điều hành đất nước. Quyết định công hay tội cho họ không đơn giản là công luận lên tiếng mà còn phải dựa vào pháp luật [tất cả những điều này đều có thể lí giải qua chủ nghĩa Dân chủ (Democracy) và chủ nghĩa Hợp hiến (Constitutionalism)]. Công luận trong nhiều trường hợp có thể được xem xét, nhưng với một nhà nước pháp quyền, công luận không phải thước đo cho công hay tội của quan chức chính phủ. Chưa kể dân VN nói chung nhận thức các vấn đề không được sâu sắc, do chênh lệch trình độ dân trí, mức độ cả tin, hay tính tò mò, liệu ai đảm bảo rằng họ không có nhận định sai lệch về chính sách của giới lãnh đạo?

Người dân luôn biết rõ ai làm được việc cho họ, đừng sợ làm tốt mà người ta không biết đến.

Câu này đúng nhưng chưa đủ, mang nặng cảm tính của cá nhân người viết. Giả sử một việc làm tốt của chính phủ được thực hiện nhưng để thấy rõ hiệu quả của nó cần một quãng thời gian dài tầm 20 năm, thì trong 5 năm đầu liệu người dân có nhận thức được hết giá trị không? Nếu trong thời gian tương tự, chính sách đưa ra mới lộ rõ bản chất sai lầm thì liệu 5 năm đầu người dân có thấy hết sự tai hại của nó? Vậy thì khi chính sách đưa ra chưa thấy được hiệu quả mà người dân đã bị hoảng loạn bởi những thông tin cóp nhặt trên MXH, hay chính là chiêu bài truyền thông của các thành phần chống phá, thì anh có nghĩ họ sẽ tin chính phủ ngay không?

Truyền thông là một quân bài chính trị mà các nước áp dụng trong việc đảm bảo lợi ích quốc gia-dân tộc. Liên quân của Mỹ đánh Iraq, nhưng tuyên bố cho thế giới là "tiêu diệt những kẻ sản xuất vũ khí hạt nhân", để rồi tới tận 2016, tức 13 năm sau, cựu thủ tướng Anh Tony Blair mới ra mặt nhận toàn bộ trách nhiệm về việc tham gia vào chiến tranh Iraq, coi đó là sai lầm và là vết nhơ của Công Đảng Anh (theo lời chủ tịch Đảng Jeremy Corbyn). Hay như vụ máy bay dân sự MH17 bị bắn rơi ở Ukraina, CNN, CBC, Washington Post đăng bài chỉ trích quân đội Nga, phía Nga lại nói rằng có bằng chứng buộc tội phiến quân tại Ukraina không rõ ai đứng sau, thậm chí còn có tin rằng tình báo Mỹ khẳng định Nga không dính líu tới MH17. Vậy đây không phải minh chứng rõ nét cho việc truyền thông bị định hướng sao? Một khi truyền thông đã bị định hướng như vậy, công luận sẽ không thực sự công bằng, bản thân nó luôn bị kiểm soát một cách gián tiếp rất cao từ chính phủ nước này hay nước khác.


Nhân đây, có người hỏi tại sao Mỹ đăng tin này kia sao chính phủ VN không thay vì đăng tin nói lên sự thật mà lại ngăn chăn người dân tiếp xúc với thông tin mà CP Mỹ đưa ra. Ta có thể hỏi ngược lại một câu: vì sao chính phủ VN lại phải để người dân tiếp xúc thông tin của CP khác, trong khi việc đó bất lợi cho phía VN và an ninh quốc gia? Với VN, cách tiếp cận trước mắt tốt nhất của CP Mỹ là qua truyền thông.
VN không thể có tiền tài và sức mạnh công nghệ như Mỹ nên không thể đánh trực diện bằng các bài báo hay thông tin đơn thuần để đính chính thông tin sai lệch mà phía Mỹ đưa ra, nên việc bảo vệ người dân khỏi thông tin xấu là điều hiển nhiên nên làm.

Cuối cùng, còn gì mỉa mai và cay đắng bằng khi bộ luật tước đi quyền ẩn danh của dân chúng lại được Quốc hội bỏ phiếu ẩn danh. [...] Những người quyền cao chức trọng cần phải tuyệt đối rõ ràng minh bạch lại được quyền ẩn danh hèn nhát, còn người dân thấp cổ bé họng lại sắp bị tước đi cả cái quyền lẩn mình vào đám đông để tự vệ trước cường quyền.

"Bỏ phiếu ẩn danh" tức "bỏ phiếu kín" (Secret Ballot)? Hai thứ không liên quan đến nhau và anh có thể khiến mọi người hiểu sai bản chất vấn đề. Việc Quốc hội bỏ phiếu ẩn danh là cách mà Quốc hội bỏ phiếu cho những vấn đề đưa ra khi sửa đổi Hiến pháp chứ không riêng gì luật ANM. Nguyên tắc bỏ phiếu kín thể hiện ở việc loại trừ sự theo dõi và kiểm soát từ bên ngoài đối với việc thể hiện ý chí của cử tri. Để bảo đảm khách quan trong việc lựa chọn thì các nước thường quy định việc bỏ phiếu kín.

Anh có thực sự thấy mình logic ở câu này không, hay chỉ là 1 cách thể hiện cảm xúc thái quá? Trong Hiến pháp có yêu cầu khi bỏ phiếu thành viên Quốc hội hay chính phủ phải chính danh?

2/ Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những lãnh đạo quân sự, chính trị quan trọng nhất của thế giới trong thế kỷ 20, nhưng có thời điểm tướng Giáp được giao nhiệm vụ lo chuyện sinh đẻ của chị em. Kỷ niệm 30 năm chiến thắng Điện Biên Phủ tướng Giáp không được mời.

Có thể đó là chuyện của đấu đá nội bộ chính phủ. Giả sử thông tin anh đưa ra là đúng và việc bác Giáp bị hạ bệ do đấu đá nội bộ là thật đi, việc một chính phủ có đấu đá nội bộ, người dân có cần phải biết, và biết để làm gì ngoài việc thoả trí tò mò? Chính phủ nào lại muốn người dân biết những thông tin đó để gây nhiễu loạn lòng dân?

Sao mà không biết rõ? Rõ ràng những người như Mẹ Nấm hoàn toàn không gây hại cho ai. Bạn có thể xem cáo trạng của Mẹ Nấm ở đây: https://vi.wikipedia.org/wiki/Mẹ_Nấm#Phiên_toà_sơ_thẩm. Chị ấy bị bắt vì có tàng trữ một tập thơ trong nhà, nghe có buồn cười không chứ?

Anh bảo vệ Mẹ Nấm, đó là quyền cá nhân của anh. Còn về lí do bắt Mẹ Nấm, bà ấy cố chống đối chính phủ, tôi nghĩ CP VN thấy thương bả mà không bắt sớm thôi. Còn việc bắt thì bằng chứng rõ rành rành, muốn bắt kiểu gì chả được. Về ý kiến liên quan đến Mẹ Nấm, do còn nhiều tranh cãi và nếu nói nhiều dễ bị lạc đề. Xin phép được tạm gạt quan điểm này.

Guhnn: mãi còm nên tôi quên mất. Để tuân thủ Luật An ninh mạng, đề nghị bạn tiết lộ tên thật, địa chỉ, giới tính, nghề nghiệp, chỗ ở, email, số điện thoại, số chứng minh thư, số bảo hiểm y tế, số thẻ tín dụng, tình trạng sức khỏe, hồ sơ y tế nhé. Mai mốt Bộ Công an yêu cầu thì tôi cung cấp luôn cho tiện.

Tại sao anh lại yêu cầu anh Guhnn tiết lộ thông tin cho anh để khi cần anh có thể cung cấp cho BCA. Có phải ý anh nói là BCA yêu cầu các tổ chức phải thu thập những thông tin như anh nói để khi cần thì phải cung cấp cho BCA? Nếu ý của anh không phải như vậy tôi sẽ sửa lại ý này và anh có thể cho biết anh dựa trên quy định nào để nói "Để tuân thủ Luật ANM..."?

Qua bài viết này của anh, và ở cái hình (bên dưới) mà anh post trong bài:

Có phải ý anh là dựa trên điều 24, BCA yêu cầu các công ty phải thu thập những thông tin này của người dùng. Nếu như vậy thì anh đang hiểu sai, điều 24 chỉ đơn giản quy định những thông tin thuộc loại này, nếu như các công ty có thu thập thì phải lữu trữ nó ở VN.

http://congbao.chinhphu.vn/noi-dung-van-ban-so-24-2018-qh14-26894

Trước khi Luật ANM được đưa ra, Bộ Công an khẳng định Luật được ban hành không kiểm soát và làm lộ thông tin của công dân. Như vậy có vẻ anh đang hiểu sai về Luật này.


Tiện đây anh có thể đọc lại về "Khế ước xã hội". Không ai trong chúng ta hoàn toàn tự do theo ý nghĩa nhân bản, một khi ta đã sống trong xã hội hiện đại. Việc anh hay nhiều người mưu cầu một chính phủ không kiểm soát bất kì điều gì người dân làm trên không gian mạng mới là một tư duy không tưởng vậy. Khi Luật được đưa ra, chúng ta thường chỉ nghĩ mình bị kiểm soát nhiều hơn chứ không nghĩ nó cũng đồng hành cùng nhiều lợi ích, vì có luật tức chúng ta được bảo vệ.

https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BA%BF_%C6%B0%E1%BB%9Bc_x%C3%A3_h%E1%BB%99i

Tôi hiện không sống ở VN, khi đi ra ngoài tiếp xúc nhiều nguồn thông tin, tôi thấy chính phủ VN họ đã và đang làm những điều tốt cho người dân, và cũng hẳn nhiên có những điều chưa hề ổn. Dù anh có ủng hộ chính phủ hiện thời hay không, khi phân tích đúng sai cũng nên hạn chế sự cảm tính, vì như anh nói, nếu chính phủ không làm gì sai thì không cần lo rằng người dân không biết, vậy người dân cũng không cần sợ mình nói đúng mà chính phủ không tiếp thu.


Trả lời bình luận

Trong bài viết gốc, anh Jacky Vu có hỏi

@Tran Sang: Thế bạn nhận xét thế nào khi lãnh đạo cấp cao khẳng định luật ANM là dùng để bảo vệ chế độ ?

Cảm ơn anh Jacky Vu đã đưa ra chủ đề khá thú vị này. Trước khi đọc bình luận của anh tôi cũng không biết về phát biểu này. Dù sao tôi cũng thấy nó hay vì nó nói đúng chỗ (mà tôi nghĩ nhiều người cho là) nhạy cảm.

Trước hết, xin được dẫn tin bài báo về khẳng định này từ trang baomoi.

“Cần có Luật này bảo vệ chế độ, không để muốn nói gì thì nói, muốn chửi ai thì chửi. Chúng ta phải khai thác tối đa ưu thế của cách mạng công nghệ, lợi rất lợi, nhưng rất nguy hiểm nếu không cảnh giác. Luật ra đời nhằm bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng và bảo vệ quyền công dân”, Tổng Bí thư nêu rõ.

Và tôi cũng tự quy ước rằng cụm từ "chế độ" có nghĩa là "sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam (ĐCSVN)".
Cụ thể về sự quy ước này, "chế độ" ~ "chế độ (định hướng) Xã Hội Chủ Nghĩa" ~ "chế độ mà ĐCSVN đang duy trì (định hướng)" ~ "sự lãnh đạo của ĐCSVN". Nếu bạn đọc nào thấy quy ước này không đúng hoặc chưa được hợp lý thì rất mong nhận được góp ý.

Tôi sẽ nhận xét phát biểu này của ngài TBT theo hai góc độ: góc độ pháp luật (cái lý) và góc độ cá nhân (cái tình).

Ở góc độ pháp luật Điều 4 Hiến pháp sửa đổi 2013 có quy định ĐCSVN là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Vậy đâu có gì bất hợp lý khi một bộ luật nào đó bảo vệ lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, tức ĐCSVN, tức chế độ? Và việc đưa ra phát biểu này cũng như nội dung của nó là hoàn toàn hợp hiến.

1. Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, Nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

Về góc độ cá nhân, tôi xin bàn về quy định của của Điều 4 Hiến pháp và sự liên quan đến luật ANM. Tôi thấy Việt Nam chưa nên có đa đảng, và cần phải bảo vệ chế độ hiện tại. ĐCSVN có những cái còn chưa tốt, nhưng tôi thấy việc bảo vệ ĐCSVN trong thời điểm hiện tại lợi hơn (rất) nhiều so với không lợi. Phần này tôi lại chia làm hai nhận xét nhỏ.

1. Nhiều nước trong Hiến pháp quy định có nhiều hơn một đảng lãnh đạo. Nhưng có thực sự là đa đảng. Ít nhất như tôi thấy ở hai nước lớn như Nhật Bản (có đảng LDP), và Singapore (có đảng Hành động Nhân Dân, PAP), đảng cầm quyền có mấy khi bị thay đổi, đợt bầu cử nào cũng gần như áp đảo hoàn toàn các phe đảng còn lại. Kể cả không chỉ việc thủ tướng thuộc đảng phái nào, mà ngay cả số ghế trọng hạ/nghị viện và sự ảnh hưởng của đảng này đến các nghị định của nhà nước, nó gần như áp đảo một cách tuyệt đối. Và quan trọng hơn, những đảng phái đối lập kia đưa ra các quy định, quan điểm phản đối chủ trương của đảng phái chiếm đa số (LDP, PAP) có thực sự là vì lợi ích nhân dân hay thực chất lợi dụng nó chỉ để chống phá phe đảng đối lập? Điều này dẫn đến việc lợi bất cập hại khi có đa đảng đó là, về lợi "chính đảng cầm quyền vì các đảng thiếu số đối lập mà phải cẩn trọng hơn trong các quy định mình đưa ra", và về hại "chính đảng cầm quyền phải tốn thêm công sức để giải quyết các phiền phức do các đảng thiểu số đối lập gây ra". Với trường hợp của VN thì tôi đánh giá cái hại phía sau sẽ mang đến nhiều phiền phức hơn so với lợi của đa đảng.

2. Đa đảng và bầu cử toàn quốc. Kết quả và quyết định bầu cử của từng cử tri có phản ảnh thực chất lựa chọn tốt nhất hay không?
Thứ nhất, cử tri chỉ hiểu những điều mà cử tri nghe/nhìn thấy, để nghe/nhìn thì phải thông qua một công cụ đó là truyền thông, mà truyền thông thì như anh và mọi người biết, nó có sự tác động và điều chỉnh trực tiếp bởi cá nhân hoặc tổ chức, và không khó để tìm ra dẫn chứng và diễn giải nói nó cũng bị kiểm soát rất lớn bởi tài chính, điều mà CPVN rất khó để đối phó lại nếu thế lực ngoại quốc sẵn sàn cung cấp tài chính cho một phe đảng nào đó trong khi tranh cử. VD ngay đây, bài viết tôi đang viết, có thể có người thấy hay, thấy đó là chân lý, nhưng biết được bao nhiều người tìm đến và đọc. Nhưng ở bài viết một người khác viết, bất kể tính đúng sai, họ có nguồn tài chính, liên tục đặt quảng cáo, hoặc được hỗ trợ để đăng lên các trang báo lớn, thì số lượng người bị ảnh hưởng sẽ lớn đến như thế nào kể cả tỷ lệ chấp thuận quan điểm trên số người tiếp xúc bài viết có thấp đi chăng nữa. Vậy mới nói cần có luật ANM để hạn chế trường hợp cung cấp thông tin sai lệch.
Thứ hai, tại sao các nước phát triển họ đa đảng còn VN thì không, nếu không thì sao mà phát triển được. Tôi thì nghĩ ở góc độ khác. Vì chưa phát triển nên mới chưa đa đảng. Người dân, mỗi người có công việc, chuyên môn khác nhau, mỗi người có thể tìm hiểu quan tâm chút chính trị như một thú vui. Nhưng bảo toàn dân đi tìm hiểu về trường chính trị, về từng cử tri ra ứng cử, những điều họ làm,  quan điểm chính trị, hay thông tin những vụ bê bối mà tin tức thì đầy rẫy không biết đâu đúng đâu sai, thì là một chuyện tôi thấy lãng phí của cải xã hội vô cùng. Ở VN phổ cập giáo dục (hoặc luật giao thông) đang còn vất vả làm mãi không xong nữa, chứ phổ cập kiến thức chính trị để người dân không bị hiểu sai, không đưa ra lựa chọn sai lầm nếu có tranh cử đa đảng lại còn khó hơn gấp nhiều. Hơn nữa việc đa đảng còn hạn chế sự miễn nhiễm với sự tác động từ các thế lực bên ngoài, khả năng bạo động, lật đổ cao là điều trông thấy. Khác với người dân các nước phát triển khác, họ không quá thiếu thốn của cải để không phải chỉ lo lắng chuyện làm ăn, tập trung nhiều vào đọc và tìm hiểu, giáo dục cũng tốt hơn, nhìn chung là ý thức người dân cao, không dễ bị đặt sai niềm tin, thì việc trao thêm quyền lựa chọn cho người dân là điều dễ làm hơn nhiều so với trường hợp VN.

Suy cho cùng, với tính cách người Việt Nam, văn hóa Việt Nam và tương quan kinh tế của Việt Nam so với các nước khác trên thế giới, việc cần duy nhất một chính Đảng để dẫn dắt người dân trong thời điểm hiện tại theo tôi là hợp lý.
Tôi cũng không phản đối chuyện đưa ra quan điểm về những cái sai, thiếu sót của Chính phủ cũng như Đảng cầm quyền hiện tại. Nhưng tôi phản đối nếu các quan điểm đưa ra không hợp lý, không phản ảnh đúng cái sai thực chất và không đóng góp tích cực vào tình hình chung.

Một khi đã có sự rõ ràng trong quan điểm và trên luật pháp rồi thì chúng ta nên tập trung vào để xây dựng và phát triển nó. Cụ thể là sự lãnh đạo của Đảng ở đây đã là rõ ràng, thì việc bảo vệ trước những nguy cơ làm lung lay điều đó thì tôi chưa tìm thấy điểm bất hợp lý. Rất mong được trao đổi thêm về quan điểm này.


Chuyên môn của tôi không phải là chính trị, nên tôi cũng không quá giỏi lịch sử, chính trị Việt Nam hay chính trị thế giới. Cái tôi giỏi và tôi nghĩ mình nên giỏi đấy là kiến thức chuyên môn. Chuyên môn khiến tôi ít nhiều tự tin vào khả năng suy luận logic của mình một cách lý trí dựa trên những dữ kiện mà tôi tiếp nhận. Các ví dụ, kiến thức cũng như lập luận chính trị tôi đưa ra trong bài cũng không thể tránh khỏi những hạn chế, nếu bạn đọc nào có góp ý bổ sung thì tôi luôn rất sẵn sàng hoan nghênh và trao đổi.